Университеттің даму бағдарламасы

Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды ұлттық зерттеу университетінің 2024–2028 жылдарға арналған Даму бағдарламасын бекіту туралы

Қазақстан Республикасының Үкіметінің 2024 жылғы 5 сәуірдегі №258 Қаулына сәйкес, Қазақстан Республикасының «Ғылым туралы» Заңының 3-бабының 8) тармағы және Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңының 1-бабының 21-6) тармағына сәйкес, Қазақстан Республикасының Үкіметі ШЕШІМ ҚАБЫЛДАЙДЫ:

Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды ұлттық зерттеу университеті Жауапкершілігі шектеулі коммерциялық емес акционерлік қоғамына зерттеу университеті мәртебесін беру.

2024–2028 жылдарға арналған Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды ұлттық зерттеу университетінің қосымша Даму бағдарламасын бекіту.

Бұл Қаулы қол қойылған күнінен бастап күшіне енеді.

Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды ұлттық зерттеу университетінің 2024–2028 жылдарға арналған Даму бағдарламасы

Бағдарламаны әзірлеу негіздері

Бағдарлама мынадай нормативтік және стратегиялық құжаттар негізінде әзірленді:

Қазақстан Республикасының «Ғылым туралы» Заңы;

Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы;

Қазақстан Республикасының Президенті Қ. Қ. Тоқаевтың 2023 жылғы 1 қыркүйектегі Қазақстан халқына жолдауы «Әділетті Қазақстанның экономикалық бағыты»;

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрінің 2018 жылғы 25 қазандағы №590 Бұйрығы.

Бағдарламаны әзірлеуші

Бағдарлама Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрлігімен әзірленді.

Бағдарламаның мақсаты

Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды ұлттық зерттеу университетін халықаралық стандарттарға сай заманауи зерттеу университетіне айналдыру.

Бағдарламаның міндеттері

Ғылыми қызмет пен оқу процесін тиімді интеграциялау;

Жоғары және кейінгі білімнің барлық деңгейлерінде ғылыми зерттеулерді дамыту және оның нәтижелерін енгізу;

Сапалы білімге тең қолжетімділікті қамтамасыз ету және талантты жастарды тарту;

Негізгі және қолданбалы зерттеулер арқылы елдің интеллектуалды әлеуетін нығайту;

Зерттеу нәтижелерін коммерцияландыру және оларды өңірлік экономикаға интеграциялау;

Университеттің әлеуметтік даму мен қоғамға қатысуға қосқан үлесін арттыру.

Бағдарламаны жүзеге асыру мерзімі

2024–2028 жылдар

Қаржыландыру көздері

Бағдарлама университеттің өз қаражаты мен тартылған бюджеттік инвестициялар есебінен жүзеге асырылатын болады.

The Development Program of Karaganda National Research University named after Academician E.A. Buketov (hereinafter – KarNRU) was approved by Resolution No. 248 of the Government of the Republic of Kazakhstan dated March 28, 2023.
It was developed in accordance with the "Concept for the Development of Higher Education and Science in the Republic of Kazakhstan for 2023–2029" (hereinafter – the Concept).
KarNRU actively contributes to the scientific, technical, and socio-economic development of the Karaganda region and serves as a leader in higher and postgraduate education in the region.
The University creates conditions aimed at training qualified specialists who can contribute to regional and national progress, while ensuring a full integration of academic activity and innovative projects.
The Development Program of KarNRU aims at sustainable development as a classical research university, providing opportunities for personnel training, conducting advanced research, and implementing new social, humanitarian, and creative projects, in line with the priorities of scientific and technological development in the northern and central regions of Kazakhstan and nationwide.
KarNRU researchers carry out fundamental and applied research in priority areas defined by state policy in science and education.
According to indicators of scientific activity and the transfer of technologies to the real sector of the economy, KarNRU ensures a leading position among higher and postgraduate educational institutions in Kazakhstan.
The University develops cooperation with enterprises, large state companies, and scientific institutes within the framework of contract research and commercialization of scientific developments.
KarNRU implements educational programs at all levels that allow graduates to acquire fundamental knowledge, develop research creativity, master competencies in the digital economy, and apply research results to the regional economy and social sphere.
Training highly qualified personnel in master’s and PhD programs is a key priority.
KarNRU is a major scientific and methodological center that trains highly qualified personnel for all sectors of the economy. For this purpose, extensive educational programs are implemented at the bachelor, master, and doctoral levels.
The University continues to update educational programs in accordance with the priorities of the scientific and technological development strategy of Kazakhstan and the requirements of the digital economy.
KarNRU has a balanced and creative personnel composition. By creating an advanced incentive system, the policy of attracting and retaining staff becomes a key direction of personnel management.
During the transformation into a research university, the synergy of education and scientific activity is ensured. This strengthens key aspects determining the socio-economic value of KarNRU:
Improvement of education quality – students gain access to modern research and innovative teaching methods, enhancing their professional skills and competitiveness in the labor market.
Development of scientific research – opportunities increase to conduct large-scale and significant studies through attracting external funding and strengthening the University’s scientific schools.
Strengthening industry ties – integration of science and education contributes to the development of innovative solutions and technologies demanded by the market, enhancing cooperation with enterprises and organizations.
University ranking positions – thanks to achievements in research and education, KarNRU’s positions in national and international rankings are strengthened.
International cooperation and attractiveness – expanding ties with foreign universities and research organizations and participating in international scientific projects enhances the University’s reputation globally.
Social responsibility – the University’s contribution to regional and national socio-economic development is strengthened through applied research and projects aimed at solving current societal problems and involving young scientists and students in scientific, educational, and social initiatives.
The goals and objectives set out in the KarNRU Development Program are aimed at coordinating scientific research with practical industrial activities and enhancing the level of higher education.
This approach contributes to sustainable economic development and progress in the Karaganda region, as well as strengthens the University as a scientific and technological leader in Kazakhstan and the region.

Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды ұлттық зерттеу университеті (бұдан әрі – ҚарҰЗУ) Қазақстан Республикасындағы ең ірі және көпсалалы жоғары оқу орындарының бірі болып табылады. Университет 28 бағыт бойынша бакалаврларды, 24 бағыт бойынша магистрлерді және 10 бағыт бойынша PhD докторларын даярлайды. Қазіргі уақытта ҚарҰЗУ-дың 12 факультетінде шамамен 14 мың студент, магистрант және PhD докторант білім алуда. ҚарҰЗУ бакалавриат, магистратура және PhD докторантура деңгейлерінде 140-тан астам білім беру бағдарламасын жүзеге асырады, олардың барлығы институционалдық және мамандандырылған аккредитациядан өткен. Университет Болон декларациясының негізгі қағидаттарына және жаһандық білім беру кеңістігінің заманауи үрдістеріне сәйкес дамуда. Сонымен қатар білім беруді ізгілендіру, жалпыадамзаттық құндылықтардың басымдығы, білім беру үдерісін интернационализациялау және жаһандандыру бағыттарында жүйелі жұмыс жүргізілуде. Оқу жоспарлары мен білім беру бағдарламаларының мазмұнында мультидисциплинарлық және пәнаралық тәсілдер кеңінен қолданылады. Жекелеген пәндік модульдер ағылшын тілінде оқытылады. Атап айтқанда, «Химия» бағыты бойынша PhD докторантура бағдарламалары, сондай-ақ «Шетел тілі: екі шетел тілі», «Шетел филологиясы», «Әлемдік экономика» магистрлік бағдарламалары толықтай ағылшын тілінде жүзеге асырылады. ҚарҰЗУ жетекші отандық және шетелдік университеттермен бірлескен жобаларды қоса алғанда, жаңа және инновациялық білім беру бағдарламаларын әзірлеу мен енгізуге ерекше көңіл бөледі. Университет үштілді бағдарламаларды, қос дипломды бағдарламаларды, сондай-ақ формалды, формалды емес және информалды білім беру тетіктерін табысты жүзеге асырады. Білім беру бағдарламаларының 49 пайызы қашықтан оқыту технологияларын қолдану арқылы іске асырылады. ҚарҰЗУ-дың халықаралық қызметі белсенді түрде дамып келеді. Университет келісімшарттар, келісімдер және меморандумдар аясында 150-ден астам шетелдік университеттер мен ғылыми орталықтармен ынтымақтастық орнатқан. Білім беру үдерісін интернационализациялау аясында студенттер мен профессор-оқытушылар құрамының академиялық ұтқырлығы белсенді жүзеге асырылуда. ҚарҰЗУ-дың шетелдік азаматтар үшін тартымдылығы жыл сайын артып келеді. Әзірбайжан, Армения, Германия, Қытай, Моңғолия, Ресей, Украина, Өзбекстан және басқа елдерден жыл сайын шамамен 60 шетелдік студент қабылданады. Академиялық ұтқырлық бағдарламалары аясында жыл сайын шамамен 100 шетелдік студент ҚарҰЗУ-да 1–2 семестр білім алады. «Республикалық бюджет қаражаты есебінен шетелдік ғалымдарды тарту» бағдарламасы аясында 2020–2023 жылдары Болгария, Финляндия, Ресей, Италия, Эстония және басқа елдерден 16 шетелдік ғалым тартылды. Тегін ынтымақтастық туралы келісімдер аясында АҚШ, Финляндия, Польша, Венгрия, Грекия, Түркия, Қырғызстан және басқа елдерден 33 ғалым мен оқытушы дәріс оқуға және тәжірибе алмасуға шақырылды. Сонымен қатар, 2020–2023 жылдары ҚарҰЗУ қаражаты есебінен 98 шетелдік ғалым тартылды. ҚарҰЗУ ұлттық және халықаралық рейтингтерде тұрақты түрде жетекші орындарға ие. Университет Білім сапасын қамтамасыз ету жөніндегі тәуелсіз агенттік пен аккредитациялық және тәуелсіз рейтингтік агенттіктердің рейтингтері бойынша көшбасшылар қатарында. QS World University Rankings рейтингінде университет 851+ орынды, ал QS Asia рейтингінде 206-орынды иеленеді. ҚарҰЗУ-дың профессор-оқытушылар құрамы жоғары ғылыми әлеуетке ие. Университетте 921 оқытушы жұмыс істейді, оның ішінде 62 ғылым докторы, 277 ғылым кандидаты, 117 PhD және 447 ғылым магистрі бар. Профессор-оқытушылар құрамында «Болашақ» халықаралық бағдарламасының 47 түлегі бар. ҚарҰЗУ оқытушылары «Үздік ЖОО оқытушысы» атағын 196 рет, ал «Үздік ғылыми қызметкер» атағын 7 рет иеленген. ҚарҰЗУ-дың ғылыми инфрақұрылымына 20 ғылыми-зерттеу институты, орталық және зертхана кіреді. Университет нанотехнологиялар, жаңа материалдар синтезі, биотехнологиялар, әлеуметтік ғылымдар, құқық, археология, жасыл энергетика және цифрлық экономика бағыттарында іргелі және қолданбалы зерттеулер жүргізеді. ҚарҰЗУ гранттық және бағдарламалық-нысаналы қаржыландыруды қоса алғанда, жалпы құны 1,6 млрд теңгені құрайтын 112 ғылыми жобаны іске асыруда. 2023–2025 жылдарға арналған үш ірі мегагрант университеттің ғылыми әлеуетінің жоғары деңгейін көрсетеді. Жас ғалымдарды қолдау мақсатында ҚарҰЗУ жыл сайын ішкі гранттық конкурстар өткізеді. 2023 жылы осы мақсаттарға 57 млн теңгеден астам қаражат бөлінді. Университетте 359 жас зерттеушіні біріктіретін Жас ғалымдар кеңесі және 38 студенттік ғылыми үйірме жұмыс істейді. ҚарҰЗУ-да PhD және бейіндік докторлық дәрежелерді беру құқығы бар 11 диссертациялық кеңес жұмыс істейді, бұл оның ғылыми-білім беру әлеуетін одан әрі нығайтады. Университет 10 ғылыми журнал шығарады, олардың кейбіреуі Web of Science және Scopus халықаралық дерекқорларына енгізілген, бұл ҚарҰЗУ ғылыми жарияланымдарының халықаралық танылуын қамтамасыз етеді.

Жаһандану үдерістерінің жеделдеуіне, «жасыл экономика» қалыптастыруға және тұрақты даму принциптерін ілгерілетуге байланысты инновациялық саясат ұлттық экономиканы әртараптандыру және бәсекеге қабілетті инновациялық модель қалыптастырудағы шешуші фактор ретінде анықталады. Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайында ғылыми білімнің басымдықтары табиғи және инженерлік ғылымдардың өмір туралы ғылымдармен тығыз интеграциясына ауысады. Дүниежүзілік экономикалық форумның негізін қалаушы К. Швабтың пікірінше, XXI ғасырдың негізгі мегатрендтері биология, физика және ақпараттық технологиялар қиылысында ғылыми-техникалық серпілістермен сипатталады. Трансдисциплинарлық және көпдисциплинарлық технологияларды енгізу елеулі материалдық және интеллектуалды ресурстарды қажет етеді, бірақ мұндай инвестициялар ұзақ мерзімде экономикалық және әлеуметтік тұрғыдан толық ақталады. Бұл, өз кезегінде, жоғары технологиялық жабдықтармен жұмыс істей алатын, алынған деректерді кешенді түрде талдай алатын және тар кәсіби мамандылықпен қатар пәнаралық өзара әрекеттестік артықшылықтарын түсінетін жоғары білікті мамандарды даярлау қажеттілігін тудырады. Мұндай мамандарды даярлауға ең қолайлы институционалдық орта — мультидисциплинарлық зерттеу орталықтары бар көпсалалы классикалық университеттер. Алдыңғы қатарлы шетелдік зерттеу университеттерінің тәжірибесін (Stanford University, University of Texas at Austin, Manchester Metropolitan University және басқалары) талдау келесі негізгі ерекшеліктерді анықтауға мүмкіндік береді: жоғары ғылыми беделі бар оқытушыларды тарту; заманауи зерттеу инфрақұрылымын дамыту; университет қауымдастығының мүдделерін қамтитын кең ауқымды зерттеу бағдарламалары; пәнаралық зерттеулер мен кәсіби командалардың ынтымақтастығын ынталандыру; ғылыми ашылымдар мен инновацияларды нақты экономикалық секторға трансферлеудің тиімді механизмдерін құру; халықаралық ғылыми-білім беру кеңістігінде тұрақты позицияны сақтау; университеттің экономикалық, әлеуметтік және мәдени мәселелерді шешуге белсенді қатысуы.